De koppelkromme en vermogensuitdraai laat het keurig zien.
Maar wat laat dit grafiekje dan zo keurig zien?
Kijken we naar de rode lijn, dan zien we het koppel van dit blokje. Dit blokje heeft een koppel bij 1500 rpm van 25 Nm. Het koppel loopt op met het toerental tot 232 Nm bij 3000 rpm waarna het gezapig inkakt tot 160 Nm bij 5750 rpm.
Leuk, dit soort borrelpraat getallen maar wat betekent het nu eigenlijk?
Het betekent niet meer dan als je met een klem rond de krukas waar een hefboom van precies een meter aan zit de krukas tegenhoudt, je vol gas bij 1500 rpm 25 N kracht moet zetten om de krukas tegen te houden. 25 N (heren fysici vergeef mij) betekent dat je ongeveer 2,5 Kg kracht moet zetten op die hefboom van precies een meter lengte. Draait dezelfde motor eenmaal 3000 rpm, moet je 23,2 KG kracht zetten op die hefboom van een meter.
Maar, dat is gemeten aan de krukas. Nu zit er een versnellingsbak tussen die niet alleen een deel energie wegsnoept om er warmte van te maken, maar de bak doet meer. De bak verhoogt het koppel met een factor en verlaagt het toerental met dezelfde factor. Deze factor is de verhouding van het aantal tandjes op de betreffende tandwielen in de versnellingsbak.
Maw: In een zekere versnelling heeft de bak heeft een overbrengverhouding van 1 op 4. Dat betekent dat de ingaande as bijvoorbeeld 4000 rpm draait en de uitgaande as slechts 1000 rpm. Het koppel op de ingaande as zal (ongeveer) 200 Nm zijn, het koppel op de uitgaande as is dan 800 Nm.
Een andere versnelling heeft een 1 op 2 overbrenging. Maw: 4000 rpm met 200 Nm wordt omgezet in 2000 rpm met 400 Nm.
Die Nm's gaan via een differentieel naar de aangedreven wielen, dat zorgt er voor dat de auto gaat bewegen. De getoonde grafiek gaat over prestaties, en wordt gemeten bij vol gas.
De koppelkromme kan er ook anders uit zien:
Je ziet in deze koppelkromme dat het koppel tussen de 3000 en 9000 rpm redelijk constant blijft (je raadt het al, dit is geen auto maar een motorfiets) maar het vermogen loopt gestaag op.
Op deze website staat een nog veel interessanter grafiekje:
Dit is de grafiek welk koppel er aan de UITGAANDE as meetbaar is. Niet aan de ingang van de versnellingsbak gemeten, maar aan de as die de versnellingsbak uitkomt, daarom zijn de diverse standen van de versnellingsbak er in genoemd. Je ziet dat je met DIT VOERTUIG er goed aan doet te schakelen bij zo'n 10.000 rpm, het punt waar de meting gestopt is.
Echter:
Dit is een prestatiemeting aan een auto/motor die volgas werkt. Als je in de dagelijkse file naar huis sloft, zijn die honderden brullende renpaarden onder de kap van ondergeschikt belang, dan telt de stroming van de benzine via het blok naar stinkende dampen. En dat vooral omdat de bestuurder degene is die deze stroom benzine mag betalen.
En dat brengt ons naar een nog veel zeldzamer plaatje:
Blauwe gebieden zijn gebieden met gelijk rendement.
Gele lijnen zijn lijnen van constant vermogen (dus constante acceleratie)
Rode lijn is van ondergetekende.
Als je de vervelende rode lijn even negeert....
In dit plaatje zie je het rendement van de motor bij diverse toerentallen en bij diverse standen van het gas. Je ziet dat er een lichtblauwe vlek zit bij 2000 tot 2500 rpm waarbij de motor tussen de 160 en 200 Nm levert. Ultrazuinig - voor deze motor dan....
Helaas heb je niet altijd een koppel tussen de 160 en 200 Nm nodig, het CJIB kan bezwaar maken tegen de bijhorende snelheid. Dus je valt in de wat donkerder blauwe gebieden van deze grafiek. Bovendien is deze grafiek van een mij onbekende motor, een andere motor kan een grafiek hebben die er geheel anders uit ziet. De eerder genoemde motorfiets zal een lichtblauwe vlek hebben die bij een veel hoger toerental en veel lager koppel ligt.
Maar, even terugkomend op de originele vraag: hoe rij ik met een zestienklepper?
Allereerst: nare bijgeluidjes zoals brommen en klapperen zijn een teken dat de motor niet optimaal functioneert. Brommen kost energie wat dus niet naar de wielen gaat en als je het blok hoort klapperen, gaat er op den duur echt iets stuk - al is het maar een motorsteun. Verder is het zaak het ding gewoon te gebruiken zoals hij ontworpen is. Met weinig gas tussen de 2000 en 3500 rpm rijden (voor een benzine motor) en volgas mag hij toeren draaien. De moderne motoren zijn wel zodanig ontworpen dat je met weinig gas ook rustig laagtoerig kan rijden (oude motoren willen wel eens gaan 'bokken' als je de auto stationair laat voorttokkelen) maar zodra je gas moet geven, laat hem toeren draaien. Schakel eens terug op de snelweg, schakel later op als je een stoplichtsprintje doet.
Verder zijn veel zestienkleppers gemaakt om betere pretaties te kunnen neerzetten. Die betere prestaties zitten dan aan de kant van de grafiek waar de hogere toerentallen staan. Daarom loopt de grafiek van de motorfiets (die is echt gebouwd voor prestaties) door tot 10.000 rpm.
Een ander soort viagra voor motorblokken heet de turbo. Een normale automotor zuigt zelf lucht aan, een turbo gebruikt het uitstromende uitlaatgas om de lucht met kracht in de motor te persen. Daardoor gaat de gehele koppelgrafiek in het geheel omhoog, waardoor je veel koppel bij weinig toeren kan maken. Helaas heeft een turbo zijn begrenzingen en bijverschijnselen, dus de turbo is (ook) geen wondermiddel.
